Lịch sử Macallan: từ nông trại 1824 tới chai whisky hơn 2 triệu bảng

Vì sao một chai Macallan có thể lên tới hơn hai triệu bảng Anh, trong khi hãng này khởi đầu chỉ là nhà chưng cất của một nông trại? Mình kể lại theo đúng thứ tự thời gian, kèm cách đọc mấy dòng Macallan hay bị lẫn.

Từ nông trại Easter Elchies năm 1824

Một năm trước khi Macallan ra đời, nước Anh sửa luật thuế rượu bằng Excise Act để người nấu rượu xin được giấy phép hợp pháp thay vì giấu nồi trong hang. Năm sau, 1824, Alexander Reid xin giấy phép và lập nhà máy ở vùng Craigellachie, trên đất Easter Elchies thuộc Speyside. Lúc đó nó chỉ là một nhà chưng cất của nông trại.

Cuối thập niên 1990, Highland Distillers rồi Edrington nắm thương hiệu, và Edrington vẫn là chủ tới nay. Thứ làm Macallan khác người là thùng gỗ: ngày trước hãng chỉ ủ trong thùng sherry từ Jerez, Tây Ban Nha. Gỗ từng chứa sherry ngấm màu và mùi trái cây khô, rồi nhả lại vào whisky.

Sherry Oak, Double Cask, Triple Cask khác nhau ở gỗ

Đừng thấy chữ Cask mà tưởng chung một loại. Chọn dòng nào là chọn kiểu gỗ nào. Con số tuổi thì theo quy định whisky Scotland, là tuổi của phần whisky trẻ nhất trong chai.

Chai cổ, chai giả và kỷ lục đấu giá

Năm 2002 hãng ra bộ Fine and Rare gồm những chai cổ, có chai chưng cất từ thập niên 1920. Năm 2003 người ta bắt đầu xét nghiệm các chai cổ trong bộ sưu tập, và tới 2004 kết quả là ít nhất 11 chai là hàng giả. Mình hay nhắc chuyện này mỗi khi có người hỏi về chai whisky cổ: chai càng đắt, giấy tờ và nguồn gốc càng phải rõ.

• 2018: nhà máy mới, vốn khoảng 140 triệu bảng, 36 nồi chưng cất (12 nồi nấu dịch lên men 13.000 lít, 24 nồi chưng rượu 3.900 lít). Năm 2019 công trình lọt danh sách rút gọn giải kiến trúc Stirling.
• 10/2019: chai Macallan chưng cất năm 1926 chốt 1,5 triệu bảng ở Sotheby's.
• 11/2023: chai cùng năm chưng cất 1926, ủ 60 năm, nhãn do hoạ sĩ Valerio Adami vẽ, chốt hơn hai triệu bảng ở Sotheby's London, vượt kỷ lục cũ.

Cái giá đó đến từ độ hiếm (mở một chai là thế giới bớt một chai), từ việc hãng chăm chút hình ảnh, và từ chuyện vài nhà sưu tầm giàu cùng nhắm một món. Nhưng đó là chuyện của chai hiếm. Chai Macallan 12 năm bạn thấy ngoài kệ là một sản phẩm khác hẳn, đừng lấy cái này đo cái kia.

Lịch sử và các dòng của hãng mình ghi thêm ở trang The Macallan trên Vua Cồn. Còn khi uống, cứ chậm thôi, kèm ly nước lọc, con số trên nhãn không quan trọng bằng lúc bạn ngồi với nó.

Các mốc thời gian trong video

• 0:00 Chai whisky ủ 60 năm, hơn 2 triệu bảng
• 0:20 1824: Alexander Reid lập nhà máy
• 0:43 Edrington và thùng sherry
• 1:01 Sherry Oak, Double Cask, Triple Cask
• 1:31 Fine and Rare và 11 chai giả
• 1:58 Nhà máy mới 2018
• 2:23 Kỷ lục đấu giá 2019 và 2023
• 2:43 Vì sao giá cao đến thế
• 3:15 Cách đọc nhãn Macallan
• 3:42 Ba điều cần nhớ

Kênh YouTube Vua Cồn: https://www.youtube.com/@vuaconvn